Çfarë është herpes?

Herpes oral

Virusi herpes simplex, i njohur gjithashtu si HSV, është një infeksion që shkakton herpes. Herpesi mund të shfaqet në pjesë të ndryshme të trupit, më së shpeshti në organet gjenitale ose gojën. Ekzistojnë dy lloje të virusit herpes simplex:

  • HSV-1: shkakton kryesisht herpes oral, dhe në përgjithësi është përgjegjës për plagët e ftohta dhe flluskat e etheve rreth gojës dhe në fytyrë.
  • HSV-2: shkakton kryesisht herpes gjenital, dhe në përgjithësi është përgjegjës për shpërthimet e herpesit gjenital.

Çfarë e shkakton herpesin e thjeshtë?

Virusi herpes simplex është një virus ngjitës që mund të transmetohet nga personi në person përmes kontaktit të drejtpërdrejtë. Fëmijët shpesh do të infektohen me HSV-1 nga kontakti i hershëm me një të rritur që ka një infeksion. Ata pastaj mbajnë virusin me vete për pjesën tjetër të jetës së tyre.

HSV-1

HSV-1 mund të kontraktohet nga ndërveprimet e përgjithshme të tilla si:

  • duke ngrënë nga të njëjtat pjata, luge, pirunj etj
  • ndarja e balsamit të buzëve
  • puthje

Virusi përhapet më shpejt gjatë një shpërthimi. Rreth 67 % e njerëzve të moshës 49 vjeç ose më të rinj janë seropozitivë për HSV-1, megjithëse ata kurrë nuk mund të përjetojnë një shpërthim. Është gjithashtu e mundur që të merrni herpes gjenital nga HSV-1 nëse dikush që kryen seks oral ka patur plagë herpes gjatë asaj kohe.

HSV-2

HSV-2 kontraktohet përmes formave të kontaktit seksual me një person që ka HSV-2. Rreth 20 % e të rriturve aktivë seksualisht në Shtetet e Bashkuara kanë një infeksion me HSV-2, sipas Akademisë Amerikane të Dermatologjisë (AAD). Infeksionet HSV-2 përhapet përmes kontaktit me një plagë herpesi. Në të kundërt, shumica e njerëzve marrin HSV-1 nga një person me një infeksion i cili është asimptomatik, ose nuk ka plagë.

Kush rrezikohet nga infeksionet qe shfaq nje herpes i thjeshte?

Çdokush mund të kontraktojë HSV, pavarësisht nga mosha. Rreziku juaj per herpes bazohet pothuajse tërësisht në ekspozimin ndaj infeksionit.

Në rastet e HSV seksualisht të transmetueshme, njerëzit janë më të rrezikuar kur bëjnë seks të pambrojtur me prezervativë ose metoda të tjera mbrojtese.

Faktorë të tjerë të rrezikut për HSV-2 përfshijnë:

  • të kesh partnerë të shumtë seksualë
  • aktivitet seksual në një moshë më të re
  • te qenurit gjini femërore
  • të kesh një infeksion tjetër seksualisht të transmetueshëm (IST)
  • duke pasur një sistem imunitar të dobësuar

Nëse një grua shtatzënë ka një shpërthim të herpesit gjenital në kohën e lindjes, kjo mund ta ekspozojë fëmijën ndaj të dy llojeve të HSV dhe mund t’i vendosë ata në rrezik për komplikime serioze.

Njohja e shenjave të herpes

Është e rëndësishme të kuptohet se dikush mund të mos ketë plagë ose simptoma të dukshme dhe ende të ketë një infeksion herpes. Ata gjithashtu mund të transmetojnë virusin te të tjerët.

Disa nga simptomat që lidhen me këtë virus përfshijnë:

  • plagë të skuqura (në gojë ose në organet gjenitale)
  • dhimbje gjatë urinimit (herpes gjenital)
  • kruajtje

Ju gjithashtu mund të përjetoni simptoma të ngjashme me gripin. Këto simptoma mund të përfshijnë:

  • ethe
  • nyjet limfatike të fryra
  • dhimbje koke
  • lodhje
  • mungesa e oreksit

HSV gjithashtu mund të përhapet në sy, duke shkaktuar një gjendje të quajtur keratit herpes. Kjo mund të shkaktojë simptoma të tilla si dhimbja e syve, lot dhe një ndjenjë paqartesie në sy.

Si mund te diagnostikohesh nese ke herpes?

Ky lloj virusi në përgjithësi diagnostikohet me një ekzaminim fizik. Mjeku juaj mund të kontrollojë trupin tuaj për plagë dhe t’ju pyesë për disa nga simptomat tuaja.

Mjeku juaj gjithashtu mund të kërkojë testimin e HSV. Kjo njihet si kulturë e herpesit. Do të konfirmojë diagnozën nëse keni plagë në organet gjenitale. Gjatë këtij testi, mjeku juaj do të marrë një mostër të lëngut nga plaga dhe më pas do ta dërgojë në laborator për testim.

Testet e gjakut për antitrupat ndaj HSV-1 dhe HSV-2 gjithashtu mund të ndihmojnë në diagnostikimin e këtyre infeksioneve. Kjo është veçanërisht e dobishme kur nuk ka plagë të pranishme.

Si trajtohet nje herpes i thjeshtë?

Aktualisht nuk ka shërim për këtë virus. Trajtimi fokusohet në heqjen qafe të plagëve dhe kufizimin e shpërthimeve.

Është e mundur që plagët tuaja të largohen pa trajtim. Sidoqoftë, mjeku juaj mund të përcaktojë që keni nevojë për një ose më shumë nga ilaçet e mëposhtëm:

  • aciklovir
  • famciclovir
  • valaciklovir

Këto ilaçe mund të ndihmojnë njerëzit me një infeksion të zvogëlojnë rrezikun e transmetimit të virusit te të tjerët. Ilaçet gjithashtu ndihmojnë në uljen e intensitetit dhe shpeshtësisë së shpërthimeve.

Këto ilaçe mund të vijnë në formë orale (pilula), ose mund të aplikohen si krem. Për shpërthime të rënda, këto ilaçe mund të administrohen edhe me injeksion.

Cila është perspektiva afatgjatë për herpes?

Njerëzit që infektohen me HSV do të kenë virusin për pjesën tjetër të jetës së tyre. Edhe nëse nuk shfaq simptoma, virusi do të vazhdojë të jetojë në qelizat nervore.

Disa njerëz mund të përjetojnë shpërthime të rregullta. Të tjerët do të përjetojnë vetëm një shpërthim pasi të kontraktojnë virusin, dhe pastaj virusi mund të bëhet i fjetur. Edhe nëse një virus është në gjumë, stimuj të caktuar mund të shkaktojnë një shpërthim. Kjo perfshin:

Besohet se shpërthimet mund të bëhen më pak intensive me kalimin e kohës, sepse trupi fillon të krijojë antitrupa. Nëse një person përgjithësisht i shëndetshëm kontrakton virusin, zakonisht nuk ka komplikime.

Parandalimi i përhapjes së infeksioneve te herpes

Edhe pse nuk ka shërim për herpesin, ju mund të merrni masa për të shmangur kontraktimin e virusit, ose për të parandaluar transmetimin e HSV tek një person tjetër.

Nëse jeni duke përjetuar një shpërthim të HSV-1, merrni parasysh të ndërmerrni disa hapa parandalues:

  • Mundohuni të shmangni kontaktin e drejtpërdrejtë fizik me njerëzit e tjerë.
  • Mos ndani asnjë artikull që mund të kalojë virusin përreth, të tilla si gota, peshqirë, sende argjendi, veshje, kozmetikë ose balsam buzësh.
  • Mos merrni pjesë në seks oral, puthje ose ndonjë lloj tjetër aktiviteti seksual gjatë një shpërthimi.
  • Lani duart tërësisht dhe aplikoni ilaçe me  pambuk për të zvogëluar kontaktin me plagët.

Njerëzit me HSV-2 duhet të shmangin çdo lloj aktiviteti seksual me njerëzit e tjerë gjatë një shpërthimi. Nëse personi nuk po përjeton simptoma por është diagnostikuar me virus, duhet të përdoret një prezervativ gjatë marrëdhënieve seksuale. Por edhe kur përdorni një prezervativ, virusi ende mund t’i kalohet një partneri nga lëkura e pambuluar.

Gratë që janë shtatzënë dhe kanë një infeksion mund të kenë nevojë të marrin ilaçe për të parandaluar që virusi të infektojë foshnjat e tyre të palindura.