Apendesiti

Vështrim i përgjithshëm

Apendesiti ndodh kur apendiksi juaj bëhet i përflakur. Mund të jetë akut ose kronik.

Në Shtetet e Bashkuara, apendesiti është shkaku më i zakonshëm i dhimbjes së barkut që rezulton në operacion. Mbi 5% i Amerikanëve e përjetojnë atë në një moment në jetën e tyre.

Nëse nuk trajtohet, apendesiti mund të shkaktojë shpërthimin e apendiksit tuaj. Kjo mund të bëjë që bakteret të derdhen në zgavrën tuaj të barkut, të cilat mund të jenë serioze dhe ndonjëherë fatale.

Simptomat qe shfaq apendesiti

Nëse keni apendesit, mund të përjetoni një ose më shumë nga simptomat e mëposhtme:

  • dhimbje në pjesen e siperme te barkut ose rreth kerthizes tuaj
  • dhimbje në anën e poshtme të djathtë të barkut tuaj
  • humbja e oreksit
  • te perziera
  • të vjella
  • diarre
  • kapsllëk
  • ënjtje të barkut
  • ethe të shkallës së ulët

Dhimbja nga apendesiti mund të fillojë si ngërç i lehtë. Shpesh bëhet më e qëndrueshme dhe më e rëndë me kalimin e kohës. Mund të fillojë në pjesen e siperme te barkut ose në zonën e kerthizes, para se të lëvize në kuadrantin e poshtëm të djathtë të barkut tuaj.

Nëse keni kapsllëk dhe dyshoni se mund të vuani nga  apendesiti, shmangni marrjen e laksativëve ose përdorimin e një klizme. Këto trajtime mund të shkaktojnë shpërthimin e apendiksit tuaj.

Kontaktoni mjekun tuaj nëse keni butësi në anën e djathtë të barkut tuaj së bashku me ndonjë nga simptomat e tjera të apendesitit. Apendesiti shpejt mund të bëhet urgjencë mjekësore. Merrni informacionin që ju nevojitet për të njohur këtë gjendje serioze.

Nga se shkakohet apendesiti?

Në shumë raste, shkaku i saktë i apendesitit është i panjohur. Ekspertët besojnë se zhvillohet kur një pjesë nga apendesiti pengohet, ose bllokohet.

Shumë gjëra mund të bllokojnë apendiksin tuaj, duke përfshirë:

  • një grumbullim i jashtëqitjes së ngurtësuar
  • folikulat limfoide të zmadhuara
  • krimbat e zorrëve
  • dëmtimi traumatik
  • tumoret

Kur apendiksi juaj bllokohet, bakteret mund të shumohen brenda tij. Kjo mund të çojë në formimin e qelbit dhe ënjtjes, të cilat mund të shkaktojnë presion të dhimbshëm në barkun tuaj.

Testimi nga apendesiti

Nëse mjeku juaj dyshon se mund të keni apendesit, ai do të kryejë një provim fizik. Ata do të kontrollojnë për butësi në pjesën e poshtme të djathtë të barkut tuaj per ënjtje ose ngurtësi.

Në varësi të rezultateve të ekzaminimit tuaj fizik, mjeku juaj mund të urdhërojë një ose më shumë teste për të kontrolluar shenjat nga apendesiti ose të përjashtojë shkaqe të tjera të mundshme të simptomave tuaja.

Nuk ka asnjë test të vetëm në dispozicion për të diagnostikuar apendesitin. Nëse mjeku juaj nuk mund të identifikojë ndonjë shkak tjetër të simptomave tuaja, ata mund ta diagnostikojnë shkakun si apendesit.

Test i plote i gjakut

Për të kontrolluar për shenjat e infeksionit, mjeku juaj mund të urdhërojë një test total te gjakut (CBC). Për të kryer këtë test, ata do të mbledhin një mostër të gjakut tuaj dhe do ta dërgojnë në një laborator për analiza.

Apendesiti shpesh shoqërohet me infeksion bakterial. Një infeksion në traktin tuaj urinar ose organet e tjera të barkut gjithashtu mund të shkaktojë simptoma të ngjashme me ato të apendesitit.

Testet e urinës

Për të përjashtuar infeksionin e traktit urinar ose gurët në veshka si një shkak potencial i simptomave tuaja, mjeku juaj mund të përdorë analizën e urinës. Kjo njihet edhe si test i urinës.

Mjeku juaj do të mbledhë një mostër të urinës suaj që do të ekzaminohet në një laborator.

Test shtatzanie

Shtatzënia ektopike mund të ngatërrohet me shenjat nga  apendesiti. Kjo ndodh kur një vezë e fekonduar implantohet në një tub fallopian, në vend të mitrës. Kjo mund të jetë një urgjencë mjekësore.

Nëse mjeku juaj dyshon se mund të keni një shtatzëni ektopike, ata mund të kryejnë një test shtatzënie. Për të kryer këtë test, ata do të mbledhin një mostër të urinës ose gjakut tuaj. Ata gjithashtu mund të përdorin një ultratinguj transvaginal për të mësuar se ku është implantuar veza e fekonduar.

Ekzaminimi i legenit

Nëse jeni femër, simptomat tuaja mund të shkaktohen nga sëmundja inflamatore e legenit, një kist i vezoreve ose një gjendje tjetër që prek organet tuaja riprodhuese.

Për të ekzaminuar organet tuaja riprodhuese, mjeku juaj mund të kryejë një testim të legenit.

Gjatë këtij ekzaminimi, ata do të inspektojnë vizualisht vaginën tuaj, vulvën dhe qafën e mitrës. Ata gjithashtu do të inspektojnë manualisht mitrën dhe vezoret tuaja. Ata mund të mbledhin një mostër të indeve për testim.

Testet e imazhit të barkut

Për të kontrolluar inflamacionin nga apendesiti, mjeku juaj mund të urdhërojë eko të imazhit të barkut tuaj. Kjo gjithashtu mund t’i ndihmojë ata të identifikojnë shkaqe të tjera të mundshme të simptomave tuaja, të tilla si një absces abdominal ose dëmtim fekal.

Mjeku juaj mund të urdhërojë një ose më shumë nga testet e mëposhtme të imazhit:

  • ekografi e barkut
  • rreze X të barkut
  • CT skanim i barkut
  • skanim MRI i barkut

Në disa raste, mund t’ju duhet të ndaloni së ngrëni ushqim për një periudhë kohe para testit tuaj. Mjeku juaj mund t’ju ndihmojë të mësoni se si të përgatiteni për të.

Testet e imazhit të kraharorit

Pneumonia në lobin e poshtëm të djathtë të mushkërive tuaja gjithashtu mund të shkaktojë simptoma të ngjashme me apendesiti.

Nëse mjeku juaj mendon se mund të keni pneumoni, ka të ngjarë që të urdhërojë një radiografi të kraharorit. Ata gjithashtu mund të urdhërojnë një skanim CT për të krijuar imazhe të hollësishme të mushkërive tuaja.

A mund të përdorë doktori juaj ultratinguj për t’u diagnostikuar nga  apendesiti?

Nëse mjeku juaj dyshon se mund të vuani nga apendesiti, ai mund të urdhërojë një ultratingull të barkut. Ky test imazhi mund t’i ndihmojë ata të kontrollojnë për shenja të inflamacionit, një absces ose probleme të tjera me apandiksin tuaj.

Mjeku juaj mund të urdhërojë edhe teste të tjera të imazhit. Për shembull, ata mund të urdhërojnë një skanim CT. Një ultratinguj përdor valë zanore me frekuencë të lartë për të krijuar fotografi të organeve tuaja, ndërsa një skanim CT përdor rrezatim.

Krahasuar me një ultratinguj, një skanim CT krijon imazhe më të hollësishme të organeve tuaja. Sidoqoftë, ka disa rreziqe shëndetësore që lidhen me ekspozimin ndaj rrezatimit nga një skanim CT. Mjeku juaj mund t’ju ndihmojë të kuptoni përfitimet dhe rreziqet e mundshme të testeve të ndryshme të imazhit.

Opsionet e trajtimit nga apendesiti

Në varësi të gjendjes tuaj, plani i rekomanduar i mjekut tuaj për apendesitin mund të përfshijë një ose më shumë nga sa vijon:

  • kirurgji për të hequr apendiksin tuaj
  • kullimi i gjilpërës ose operacioni për të kulluar një absces
  • antibiotikët
  • qetësuesit e dhimbjeve
  • lëngjet IV
  • dietë të lëngshme

Në raste të rralla, apendesiti mund të përmirësohet pa operacion. Por në shumicën e rasteve, do t’ju duhet kirurgji për të hequr apendiksin tuaj. Kjo njihet si apendektomi.

Nëse keni një absces që nuk është këputur, mjeku juaj mund ta trajtojë abscesin para se t’i nënshtroheni operacionit. Për të filluar, ata do t’ju japin antibiotikë. Pastaj ata do të përdorin një gjilpërë për të kulluar abscesin e qelbëzuar.

Kirurgji nga apendesiti

Për të trajtuar apendiesitin, mjeku juaj mund të përdorë një lloj operacioni të njohur si apendektomi. Gjatë kësaj procedure, ata do të heqin apendiksin tuaj. Nëse apendiksi juaj ka shpërthyer, ato gjithashtu do të pastrojnë zgavrën tuaj të barkut.

Në disa raste, mjeku juaj mund të përdorë laparoskopinë për të kryer një operacion minimalisht invaziv. Në raste të tjera, ata mund të kenë nevojë të përdorin kirurgji të hapur për të hequr apendiksin tuaj.

Ashtu si çdo operacion, ka disa rreziqe që lidhen me apendektominë. Sidoqoftë, rreziqet e apendektomisë janë më të vogla se rreziqet e apendicitit të patrajtuar.

Apendesiti akut

Apendesiti akut është një rast i rëndë dhe i papritur. Simptomat kanë tendencë të zhvillohen shpejt gjatë një deri në dy ditë.

Kërkon trajtim të menjëhershëm mjekësor. Nëse nuk trajtohet, mund të shkaktojë këputjen e apendiksit tuaj. Ky mund të jetë një ndërlikim serioz dhe madje fatal.

Apendesiti akut është më i zakonshëm se apendesiti kronik.

Apendesiti kronik

Apendesiti kronik është më pak i zakonshëm sesa apendesiti akut. Në rastet kronike të apendesitit, simptomat mund të jenë relativisht të lehta. Ato mund të zhduken para se të rishfaqen përsëri gjatë një periudhe javësh, muajsh apo edhe vitesh.

Ky lloj apendiciti mund të jetë sfidues për t’u diagnostikuar. Ndonjëherë, nuk diagnostikohet derisa të zhvillohet në apendesit akut.

Apendesiti kronik mund të jetë i rrezikshëm.

Apendesiti tek fëmijët

Rreth 70,000 fëmijë përjetojnë apendesit çdo vit në Shtetet e Bashkuara. Edhe pse është më e zakonshme tek njerëzit e moshës 15 deri në 30 vjeç, mund të zhvillohet në çdo moshë.

Tek fëmijët dhe adoleshentët, apendesiti shpesh shkakton dhimbje stomaku pranë kërthizës. Kjo dhimbje përfundimisht mund të bëhet më e rëndë dhe të lëvizë në anën e poshtme të djathtë të barkut të fëmijës suaj.

Fëmija juaj gjithashtu mund të:

  • humbase oreksin
  • zhvilloje ethe
  • ndjej te perziera
  • vjell

Nëse fëmija juaj shfaq simptoma të apendiksit, kontaktoni menjëherë mjekun e tij.

Koha e rikuperimit nga apendesiti

Koha juaj e shërimit për apendesitin do të varet nga faktorë të shumtë, duke përfshirë:

  • shëndetin tuaj të përgjithshëm
  • nëse zhvilloni apo jo komplikime nga apendesiti ose operacioni
  • llojin specifik të trajtimeve që merrni

Nëse keni kirurgji laparoskopike për të hequr apendiksin tuaj, mund të dilni nga spitali disa orë pasi të keni mbaruar operacionin ose ditën tjetër.

Nëse keni një operacion të hapur, ka të ngjarë të keni nevojë të kaloni më shumë kohë në spital për t’u shëruar më pas. Kirurgjia e hapur është më invazive sesa kirurgjia laparoskopike dhe zakonisht kërkon më shumë kujdes pasues.

Para se të dilni nga spitali, ofruesi juaj i kujdesit shëndetësor mund t’ju ndihmojë të mësoni se si të kujdeseni për vendet tuaja të prerjes. Ata mund të përshkruajnë antibiotikë ose qetësues të dhimbjeve për të mbështetur procesin tuaj të rimëkëmbjes. Ata gjithashtu mund t’ju këshillojnë të rregulloni dietën tuaj, të shmangni aktivitetin e rëndë ose të bëni ndryshime të tjera në zakonet tuaja të përditshme ndërsa shëroheni.

Mund të duhen disa javë që të shëroheni plotësisht nga apendesiti dhe operacioni. Nëse zhvilloni komplikime, shërimi juaj mund të zgjasë më shumë.

Apendesiti në shtatzëni

Apendesiti akut është urgjenca më e zakonshme jo-obstetrike që kërkon operacion gjatë shtatzënisë. Ajo prek rreth 0.04 deri 0.2% të grave shtatzëna.

Simptomat e apendesitit mund të ngatërrohen me siklet rutinë nga shtatzënia. Shtatzënia gjithashtu mund të shkaktojë që apendiksi juaj të zhvendoset lart në barkun tuaj, gjë që mund të ndikojë në vendndodhjen e dhimbjeve nga apandesiti. Kjo mund ta bëjë më të vështirë diagnostikimin.

Opsionet e trajtimit gjatë shtatzënisë mund të përfshijnë një ose më shumë nga sa vijon:

  • kirurgji për të hequr apendiksin tuaj
  • kullimi ose operacioni për të kulluar një absces
  • antibiotikët

Diagnoza dhe trajtimi i vonuar mund të rrisë rrezikun e komplikimeve, përfshirë abortin.

Komplikimet e mundshme nga apendesiti

Apendesiti mund të shkaktojë komplikime serioze. Për shembull, mund të shkaktojë një xhep qelbi të njohur si një absces në apendiksin tuaj. Ky absces mund të rrjedh qelb dhe baktere në zgavrën tuaj të barkut.

Apendesiti gjithashtu mund të çojë në këputje të apendiksit. Nëse apendiksi juaj këputet, ai mund të derdhë lëndë fekale dhe baktere në zgavrën tuaj të barkut.

Parandalimi i apendesitit

Nuk ka asnjë mënyrë të sigurt për të parandaluar apendesitin. Por ju mund të jeni në gjendje të ulni rrezikun e zhvillimit të tij duke ngrënë një dietë të pasur me fibra. Edhe pse nevojiten më shumë kërkime mbi rolin e mundshëm të dietës, apendesiti është më pak i zakonshëm në vendet ku njerëzit hanë dieta me fibra të larta.

Ushqimet që janë të pasura me fibra përfshijnë:

  • fruta
  • perime
  • thjerrëzat, bizelet e ndara, fasulet dhe bishtajoret e tjera
  • bollgur, oriz kaf, grurë të plotë dhe drithëra të tjera të plota

Mjeku juaj gjithashtu mund t’ju inkurajojë që të merrni një suplement fibrash.

Nëse bakteret derdhen në zgavrën tuaj të barkut, kjo mund të shkaktojë që veshja e zgavrës tuaj të barkut të infektohet dhe të përflaket. Kjo njihet si peritonit, dhe mund të jetë shumë serioze, madje edhe fatale.

Infeksionet bakteriale gjithashtu mund të prekin organet e tjera në barkun tuaj. Për shembull, bakteret nga një absces i këputur ose apendiks mund të hyjnë në fshikëzën ose zorrën e trashë. Gjithashtu mund të udhëtojë përmes qarkullimit të gjakut në pjesë të tjera të trupit tuaj.

Për të parandaluar ose menaxhuar këto komplikime, mjeku juaj mund të përshkruajë antibiotikë, kirurgji ose trajtime të tjera. Në disa raste, mund të zhvilloni efekte anësore ose komplikime nga trajtimi. Sidoqoftë, rreziqet që lidhen me antibiotikët dhe kirurgjinë kanë tendencë të jenë më pak serioze sesa komplikimet e mundshme nga apendesiti i patrajtuar.

Faktorët e rrezikut nga apendesiti

Apendesiti mund të prekë këdo. Por disa njerëz mund të kenë më shumë gjasa të zhvillojnë këtë gjendje sesa të tjerët. Për shembull, faktorët e rrezikut për apendesitin përfshijnë:

  • Mosha. Apendesiti më së shpeshti prek njerëzit midis moshës 15 dhe 30 vjeç.
  • Gjinia. Apendsiti është më i zakonshëm tek meshkujt sesa tek femrat.
  • Historia familjare. Njerëzit që kanë një histori familjare të apendesitit janë në rrezik të shtuar për ta zhvilluar atë.

Edhe pse nevojiten më shumë kërkime, dietat me fibra të ulëta gjithashtu mund të rrisin rrezikun e apendesitit.

Apendesiti dhe mjetet juridike në shtëpi

Kontaktoni menjëherë mjekun tuaj nëse keni simptoma të apendesitit. Është një gjendje e rëndë që kërkon trajtim mjekësor. Dhe nuk është e sigurt të mbështeteni në mjetet juridike shtëpiake për ta trajtuar atë.

Nëse i nënshtroheni një operacioni për të hequr apendiksin tuaj, mjeku juaj mund të përshkruajë antibiotikë dhe qetësues të dhimbjeve për të mbështetur shërimin tuaj. Përveç marrjes së ilaçeve siç përshkruhet, mund të ndihmojë:

  • pushimi
  • pini shumë lëngje
  • bëni një shëtitje të lehte çdo ditë
  • shmangni aktivitetin e rëndë dhe ngritjen e objekteve të rënda derisa mjeku juaj të thotë se është e sigurt ta bëni këtë
  • mbani vendet tuaja të plageve se operacionit të pastra dhe të thata

Në disa raste, mjeku juaj mund t’ju inkurajojë të rregulloni dietën tuaj. Nëse ndiheni të përzier pas operacionit, mund të ndihmojë për të ngrënë ushqime të buta si dolli dhe oriz i thjeshtë. Nëse keni kapsllëk, mund të ndihmojë të merrni një shtesë fibrash.